Αρχική > Εκκλησία, Φιλοκαλία > Κατάθλιψη και Ακηδία

Κατάθλιψη και Ακηδία

Νοεμβρίου 29, 2011 Σχολιάστε Go to comments

Φαίνεται να θεωρείται από πολλούς σύγχρονους θεολόγους (Τιμιάδης, 2003;  Παπαδημητρακόπουλος, 2007) ότι η κατάθλιψη αναφέρεται στο πάθος της ακηδίας. Η ταύτιση αυτή φαίνεται να υφίσταται λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων. Τα πιο συνήθη συμπτώματα της κατάθλιψης ενδεικτικά είναι: η συνεχόμενη θλίψη, η άσχημη διάθεση, η απώλεια ενέργειας, η  εξάντληση, η απογοήτευση, η αδιαφορία, αισθήματα ενοχής, η ανησυχία, η απαισιοδοξία για το μέλλον, τάσεις απομόνωσης. Ενώ σύμφωνα με τον  Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος: «Ακηδία σημαίνει παράλυσις τῆς ψυχῆς καὶ ἔκλυσις τοῦ νοῦ, ὀκνηρία καὶ ἀδιαφορία πρὸς τὴν ἄσκησι, μίσος πρὸς τὶς μοναστικὲς ὑποσχέσεις».

Ο αββάς Κασσιανός αναφέρει σχετικά: «Το φοβερό πνεύμα της λύπης, όταν κυριεύσει την ψυχή του ανθρώπου και τη σκοτίσει ολοκληρωτικά, την εμποδίζει από κάθε αγαθή εργασία και τη γεμίζει με κάθε κακία. Γιατί δεν της επιτρέπει να προσεύχεται με προθυμία, δεν την αφήνει να εγκαρτερεί στην ωφέλεια των ιερών αναγνωσμάτων, κάνει τον άνθρωπο οργίλο και επιθετικό προς τούς αδελφούς, γεννάει το μίσος και εναντίον ακόμα του μοναχικού σχήματος. και γενικά ή λύπη, αφού δημιουργήσει σύγχυση σ’ όλες τις σωτήριες σκέψεις της ψυχής και παραλύσει τη δραστηριότητα και την καρτερία της, τη φέρνει σε σημείο να είναι σαν ανόητη και μανιακή, δένοντάς την με το λογισμό της απελπισίας. Όπως ο σκόρος τρώει το ρούχο και το σκουλήκι το ξύλο, έτσι και ή λύπη κατατρώει την ψυχή του ανθρώπου. Πείθει τον άνθρωπο ν’ αποφεύγει κάθε καλή πνευματική συναναστροφή, και δεν του επιτρέπει ούτε από γνήσιους φίλους να δέχεται συμβουλή ούτε καλή και ειρηνική απάντηση να τούς δίνει, αλλά αφού κυριαρχήσει σ’ όλη την ψυχή, τη γεμίζει με δυσαρέσκεια και ακηδία. και τότε τη βάζει ν’ αποφεύγει τούς ανθρώπους, γιατί γίνονται σ’ αυτήν αίτιοι ταραχής. και δεν την αφήνει να καταλάβει, πώς ή αρρώστια δεν οφείλεται σε εξωτερικά αίτια, αλλά την έχει από μέσα της και φανερώνεται τότε, πού θα έρθουν οι πειρασμοί και με τη δοκιμασία θα τη φέρουν στην επιφάνεια. Γιατί ποτέ δεν μπορεί να υποστεί βλάβη ο άνθρωπος από άλλον, αν δεν έχει μέσα του αποθηκευμένες τις αφορμές των παθών».

Από τις παραπάνω ρήσεις των Πατέρων φαίνεται η ομοιότητα κατάθλιψης και ακηδίας τουλάχιστον όσον αφορά τα συμπτώματα. Εντούτοις όμως ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος φαίνεται να μην συμφωνεί ολότελα με αυτή την ταύτιση. Γράφει: «τὸ κοινόβιο εἶναι ἐχθρός της ἀκηδίας, ἐνῷ σ᾿ ἕναν ἡσυχαστὴ ἡ ἀκηδία γίνεται σύζυγος αἰώνιος· δὲν θὰ τὸν ἀποχωρισθῆ πρὶν ἀπὸ τὸν θάνατό του, καὶ πρὶν ἔλθη τὸ τέλος του θὰ τὸν πολεμᾶ καθημερινά». Με άλλα λόγια θεωρεί ο Άγιος την ακηδία ως πάθος που κατ’ εξοχήν πολεμά τον ησυχαστή (ερημίτη) και όχι αυτόν που ζει σε κοινόβιο πόσο μάλλον τον χριστιανό εν τω κόσμω.

Φαίνεται να είναι ριψοκίνδυνη αυτή η ταύτιση για το λόγο ότι πολλοί χριστιανοί εν τω κόσμω που βίωσαν ή θα βιώσουν ένα ή περισσότερα καταθλιπτικά επεισόδια να μην αναζητήσουν ψυχολογική ή και ιατρική συνδρομή στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων θεωρώντας ότι πληγώθηκαν από το πάθος της ακηδίας.

Πιθανότατα η έννοια της κατάθλιψης να ομοιάζει περισσότερο με την έννοια της αθυμίας[1] στην οποία αναφέρεται ο ιερός Χρυσόστομος στις επιστολές του προς Ολυμπιάδα (η οποία αν και οσία φαίνεται να έπασχε από κατάθλιψη) και προς Σταγείριον τόσο στα συμπτώματα όσο και στην γενεσιουργό αιτία.  Όπως υποστηρίζει ο Χρυσόστομος στην 10η επιστολή του προς την Ολυμπιάδα η ευθυμία (αρά και το αντίθετό της η αθυμία) εξαρτώνται όχι από φυσικούς νόμους αλλά από την γνώμη (το αυτεξούσιο, την ελεύθερη βούληση) του ανθρώπου. Και ο Burns (1994) συμφωνώντας με τον Άγιο υπογραμμίζει  ότι το κάθε άσχημο συναίσθημα είναι αποτέλεσμα του διαστρεβλωμένου αρνητικού τρόπου σκέψης .

Βιβλιογραφία

Τιμιάδου, Αιμιλιανού Μητροπολίτου Σηλυβρίας. (2003). Η ακηδία και η θεραπεία της. Εκδόσεις Ι.Μ. Προφήτου Ηλίου.

Παπαδημητρακόπουλος, Γ. Κ. (2007). Η Κατάθλιψη Κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας. Εκδόσεις Φωτοδότες.

Burns, David D. (1994). Αισθανθείτε καλά! Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάθλιψης χωρίς φάρμακα. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα.


[1]    Μπορεί ενδεχομένως να υποστηριχθεί ότι η ακηδία ταυτίζεται με την αθυμία στο έργο του Χρυσοστόμου όμως αμφιβάλλουμε αν αυτό όντως συμβαίνει. Θεωρούμε ότι ο Άγιος γνώριζε την λέξη ακηδία και την σημασία της.

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: