Αρχική > Φιλοσοφία > Δημιουργικότητα. Υγεία κ Νόσος.

Δημιουργικότητα. Υγεία κ Νόσος.

Ιουνίου 27, 2014 Σχολιάστε Go to comments

(άρθρο του Θεοδ. Λάζαρη)

Το δένδρο αναγνωρίζεται από τον καρπό, όπως και ένα άνθρωπο τον αναγνωρίζεις από τη δημιουργική του ενέργεια και δραστηριότητα. Η ποικιλία αυτών των πράξεων και δραστηριοτήτων διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με το χαρίσματά του, αλλά και το περιβάλλον και τα ερεθίσματα τα οποία λαμβάνει και θέλει να δραστηριοποιηθεί. Για να μη γινόμαστε στατικοί και κλειστοί και περιχαρακωμένοι σε όρια, θα πρέπει εδώ να αντιληφθούμε ότι ό,τι λάμπει δεν είναι απαραίτητα χρυσός και άρα δε σημαίνει ότι κάθε δραστηριότητα είναι και δημιουργική. Η βάση της δημιουργικότητας εντοπίζεται αν αντιληφθούμε την έννοια αυτού που αποκαλείται συχνά από την σύγχρονη φιλοσοφία, έννοια του προσώπου. Πρόσωπο ορίζεται το άτομο το όποιο έχει όψη σε κάτι άλλο, υπάρχει δηλαδή μέσω της συνειδητοποίησης της ύπαρξής του και του προσδιορισμού του ως ένα ον κοινωνικό το οποίο λειτουργεί και βιώνει μία κοινωνία με άλλα άτομα. Η δημιουργική λοιπόν πραγματοποίηση της εσωτερικής φοράς κάθε προσώπου μπορεί να αποκληθεί ως δημιουργική μόνο όταν αυτή αφορά δύο βασικές παραμέτρους. Πρώτον να είναι δημιουργική γιατί αφορά την προσφορά στο έτερο πρόσωπο, ανιδιοτελώς και ειλικρινώς, καθώς σε άλλη περίπτωση υπεισέρχεται η διάβρωση και ιδιοτέλεια των προσωπικών επιδιώξεων, με αποτέλεσμα τον υποβιβασμό από πρόσωπο σε προσωπείο που νοσεί και δεύτερον γιατί αφορά ένα σύστημα αξιών, μία ηθική όχι απλώς δεοντολογία, αλλά μία οντολογική ηθική, όπου βοηθά το πρόσωπο και κατ επέκταση την κοινωνία, όπου μέρος του είναι το πρόσωπο, να αναπτύσσεται και να προάγεται, δηλαδή να αποτελεί στοιχείο προόδου και κοινωνικότητας. Η έννοια της ηθικής και της προόδου είναι ευρείες και πολυσήμαντες έννοιες, που δεν αφορούν όμως το εν λόγω δοκίμιο.

Ποια όμως είναι η βάση της εκάστοτε δημιουργικής προέκτασης ενός προσώπου και πότε επιτυγχάνεται μια καθολική δημιουργική πορεία. Ποια είναι η δύναμη που ποιεί το πρόσωπο δημιουργικό και το εμψυχώνει, παρακινώντας διαρκώς να πράττει κατ αυτή την έννοια την οποία πολύ απλοϊκά δώσαμε στον πρόλογο.

Η απάντηση είναι κοινότυπη. Η αγάπη.

Αν παρατηρήσουμε κατά βάση δύο πολύ διαφορετικές σκηνές του βίου μας, τότε θα δούμε πως αυτή αφενός λειτουργεί και αφετέρου πως διαφοροποιείται ριζικά ως προς τις πιθανές προεκτάσεις της. Μπορούμε να δούμε το παράδειγμα του γονιού με τα παιδιά του, αλλά και το παράδειγμα του επιστήμονα με το αντικείμενο το οποίο καταπιάνεται. Ο γονιός, από τη στιγμή που φέρει στη ζωή το παιδί του, ολοκληρωτικά δίνεται σε μια δημιουργική πορεία, η οποία κινείται γύρω μόνο από τη ζωή αυτή και μάλιστα τοποθετεί πάνω από το ίδιο του το Είναι την παρουσία αυτή. Ο γονιός βρίσκεται εκεί να παρέχει ανιδιοτελώς το παν στην νέα αυτή ζωή, είτε με υλικό τρόπο, είτε με τον πνευματικό, ενώ συνάμα διαρκώς προσπαθεί με νέους τρόπους και μεθόδους να την ικανοποιήσει, αναπτύσσοντας την. Ο επιστήμονας από την άλλη πλευρά παρότι ασχολείται συνήθως με ένα αντικείμενο άψυχο πολλές φορές, επιδίδεται με όλη του την αγάπη στο αντικείμενο αυτό και προσπαθεί διαρκώς να εφεύρει νέες μεθόδους και τρόπους για την πρόοδο της επιστήμης του, θυσιάζοντας τις προσωπικές του ανέσεις και πολλές φορές και την ίδια του τη ζωή για το σκοπό, ο οποίος τελικά θα ωφελήσει την ανθρωπότητα. Εδώ λοιπόν ήδη γίνεται σαφές, ότι ο τελικός σκοπός είναι ανάπτυξη και μάλιστα μέσω της θυσίας, της προσωπικής θυσίας, πράγμα που μας δείχνει μια νέα διάσταση της αληθινής δημιουργικότητας. Ο άνθρωπος που εμφορείται από αληθινή αγάπη, βάζει το εγώ κάτω από το γενικό καλό, το τοποθετεί στη σφαίρα της ταπεινοφροσύνης και έτσι οι καρποί του δέντρου, γίνονται γλυκείς. Η δημιουργικότητα, προέρχεται από την ειλικρινή αγάπη και αυτή η αγάπη, οδηγείται τελικά από ταπεινοφροσύνη, που στη ρίζα της έχει την προσωπική θυσία. Όπου η «δημιουργικότητα» αναπτύσσεται με θόρυβο, επίδειξη και τελικά στόμφο, είναι δείγμα σαφές, ότι οδηγείται από νοσηρές προσωπικές τάσεις και όχι ουσιαστική αγάπη. Όταν το έργο καλείται να έρθει στην επιφάνεια και όχι να παραμείνει στη σφαίρα της ταπεινοφροσύνης και της αφάνειας, είναι δείγμα εγωιστικής ατομικότητας και εσωτερικής ανασφάλειας. Στην ουσιαστική αγάπη, δεν υπάρχει χώρος για επιδείξεις, ούτε χώρος για ανάγκη αυτοπροβολής. Όπως το έργο του γονιού έτσι και του επιστήμονα, κάθε δημιουργική πράξη θα δρέψει τον κοινωνικό καρπό και τον ευφημία των άλλων προσώπων για την ποιότητά του, καθώς εξ αρχής η υγιής δημιουργική ενέργεια ως πράξη, αποτέλεσε μία κοινωνική ηθική δημιουργική ενέργεια, που δε θα μπορούσε να μείνει κρυφή καθώς το αποτέλεσμά της είναι καθολικό μέσα στην ίδια την κοινωνία. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που ορίσαμε ως καρπό και ο καρπός της πράξης θα είναι εξίσου αγαπητικός και κοινωνικός, γιατί εξ αρχής αυτή η αλτρουιστική φορά, δεν είχε στη βάση της το εγώ και τα συμπλέγματα της ατομικότητας, αλλά την ουσιαστική και αληθινή προσφορά και θυσία.
Κάθε πρόσωπο όμως δεν παράγει το ίδιο το έργο. Αυτό φυσικά ανήκει στην ποικιλία των χαρισμάτων κάθε κοινωνίας, όπου το εκάστοτε έργο παράγεται συμπληρωματικά από τη διαφορετικότητα των ικανοτήτων του κάθε προσώπου. Η εποχή όπου ο Πλάτωνας προσπαθούσε ευφυώς να χωρίσει τα γένη των ανθρώπων με βάση τις δυνατότητές τους για να επιτύχει μία ιδανική πολιτεία, ενόψει της διαφαινόμενης κατάρρευσης και σήψης, έχει περάσει ανεπιστρεπτί, αλλά ο προβληματισμός παραμένει. Για ποιο λόγο υπάρχει διάβρωση της δημιουργικής τάσης και ενέργειας. Ο άνθρωπος ως φύση, ενεργεί. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και οι βυζαντινοί Έλληνες πρόγονοί μας απεφάνθησαν ότι φύση ανενεργή δεν υπάρχει και δεν υφίσταται. Ο άνθρωπος είναι φύση ενεργητική. Η ουσία της σκέψης ήταν ότι κάθε πρόσωπο πράττει και αυτή η πράξη είτε θα είναι υγιής, είτε θα είναι νοσηρή. Ήδη δώσαμε μέχρι ένα βαθμό το υγιές των δημιουργικών πράξεων που οδηγούν άλλωστε και τις κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις και το διαβρωμένο και παθολογικό. Το ερώτημα παραμένει. Ποια είναι η αιτία της παθολογίας;
Η πορεία της παθολογίας είναι ακριβώς η αντίστροφη διαδικασία. Αν τελικά το αποτέλεσμα της αληθούς αγαπητικής ανάπτυξης ενός οργανισμού είναι καρπός ταπεινοφροσύνης και ειλικρινούς αγάπης, τότε το αποτέλεσμα είναι και αυτό ευκταίο, με την υποσημείωση ότι το μεγάλο βασικό ρόλο παίζουν οι εξωτερικές επιρροές των κοινωνικών επιδιώξεων, όπως αυτές φιλτράρονται και γίνονται κτήμα και επιδίωξη του εκάστοτε οργανισμού. Εδώ υπεμφαίνεται ότι κάθε δημιουργική πράξης ως στόχο έχει ένα νοών έμψυχο υποκείμενο, που είναι ο άνθρωπος και αποτελεί ήσσονος σημασίας ένα άψυχο, που δεν μπορεί να αντιληφθεί την επενέργεια των πράξεων μας. Όχι όμως και όταν το άψυχο αυτό αντικείμενο γίνεται μέσο για τη δημιουργική ανέλιξη της κοινωνίας. Η ποιότητα της αγάπης πάνω στο υποκείμενο αυτό, αποτελεί και την ουσία της παθολογίας. Το πρόβλημα της νοσηρής δημιουργικότητας, της ατομοκεντρικής δημιουργικότητας και άρα κατά βάση της έλλειψης δημιουργίας, καθότι το έργο λαμβάνεται εκ του αποτελέσματος αρνητικό, παρουσιάζεται όταν το πρόσωπο αδυνατεί να παράξει ουσιαστικό δημιουργικό έργο. Στην ουσία μιλάμε για αστοχία στο παραγόμενο έργο. Η βάση της δημιουργικότητας είναι η αγάπη και η ελευθερία. Η κατανόηση της αγάπης από το εκάστοτε πρόσωπο (εδώ θα πρέπει να επισημανθεί, ότι σημασία έχει η αντίληψη και όχι τόσο η ουσία. Ο κόσμος που μας περιβάλει είναι αποτέλεσμα όχι ουσίας και αντικειμενικής αντίληψης, αλλά της προσωπικής κατανόησης) είναι το αποτέλεσμα της αποδοχής αγάπης από το κοινωνικό σύνολο, αλλά και της εκτίμησης της επιρροής και της αποδοχής του παραγόμενου έργου, στη βάση της αντίληψης των κοινωνικών εκτιμήσεων του σημαντικού και πρωτεύοντος. Δηλαδή βλέπουμε πόσο σημαντική είναι αντίληψη του ουσιαστικά σημαντικού στο εκάστοτε πρόσωπο. Μία απλοϊκή και αστεία πρόταση είναι η εξής. Σημαντικό για ένα άτομο της σημερινής κοινωνίας, μπορεί να θεωρείται η εμφάνιση και το χιούμορ και η αποτυχία της αποδοχής αυτής να οδηγεί σε φαινόμενα εσωτερικής απόρριψής ή και υπερβολών προς την επίτευξη του στόχου. Από την άλλη δε θεωρείται σημαντικά κοινωνικό η μόρφωση και η ακεραιότητα του χαρακτήρα, καθότι η δεύτερη μπορεί και πρέπει να μεταβάλλεται στα όρια του αρεστού από το κοινό. Εδώ παρατηρούμε ότι τελικά το σημαντικό είναι η ποσότητα και όχι η ποιότητα και γιατί η αποτυχημένη δημιουργικότητα εμφορείται και συνοδεύεται πάντοτε από την αδυναμία ισχυρής προσωπικότητας, καθότι η δύναμή της αντλείται από την αποδοχή και μόνο των θεωρητικά σημαντικών και συνήθως εύκολων κοινωνικών επιδιώξεων.
Η παθολογία λοιπόν προκύπτει από την αδυναμία κατανόησης του τι είναι πραγματικά σημαντικά δημιουργικό, σε συνεργασία με τις εκπαιδευτικές καταβολές των παιδικών χρόνων. Σημαντικά δημιουργικό θεωρείται η δημοφιλία, η αυτοπροβολή και ο θόρυβος γύρω από τις κοινωνικές προβολές του τώρα και του σήμερα, πράγματα ελάχιστα δημιουργικά που δε βοηθούν να είσαι δημιουργικός, καθότι δεν αφορούν το άλλο άτομο, αντίθετα αφορούν το εγώ και μόνο αυτό και εξ ορισμού εκπίπτουν αυτό που είναι η ουσιαστική φορά της ανθρώπινης φύσης. Οι πράξεις αυτές ξεφεύγουν από την ορθή έννοια του προσώπου που σημαίνει κοινωνία και συλλογικότητα, ενώ το διασπά στο άτομο, που σημαίνει ουσιαστικά απομόνωση και ενίοτε ναρκισσισμό. Σε αυτό το σημείο μπαίνει ο έρωτας και η αγάπη για το άλλο έτερο φύλο και πρόσωπο. Αυτές οι προσωπικότητες αδυνατώντας ουσιαστικά να παράξουν οποιοδήποτε δημιουργικό κοινωνικό έργο, αφού ουδέποτε το θεώρησαν σημαντικό, επιδίδουν όλη τη σημαντική δημιουργικότητά τους στην αναγνώριση μέσω ενός προσώπου. Ταυτίζουν δηλαδή την αγάπη με τον έρωτα και την αποδοχή μόνο με αυτό το στοιχείο, το οποίο είναι μοιραία το μοναδικό πράγμα που τους φέρει έξω από τα στρώματα της εσωτερικής μοναξιάς και τους οδηγεί σε κοινωνία και σχέση με ένα πρόσωπο. Τους κάνει να αισθάνονται πρόσωπα και μάλιστα σημαντικά. Δεν είναι τυχαίες οι παθολογικές προσκολλήσεις των ατόμων αυτών σε μία σχέση, καθώς αντλούν όλα όσα επιδιώκουν, διψασμένα και άμεσα. Η παρουσία του προσώπου άλλοτε τους κάνει υποχείριο αυτών, φοβούμενοι μήπως χάσουν το αγαθό αυτό και άλλοτε υπερβολικά κυριαρχικούς και πιεστικούς καθώς εκτιμούν ότι μόνο με αυτό τον τρόπο θα καταφέρουν να κρατήσουν το αγαθό αυτό. Και στις δύο περιπτώσεις μιλάμε για ωφελιμισμό και ιδίως αδυναμία και πάλι ουσιαστικής επικοινωνίας και κοινωνίας με το άλλο πρόσωπο, που κατ επέκταση οδηγεί σε εσφαλμένη δημιουργικότητα. Είναι φανερό, ότι ακόμα και εκεί οι δημιουργικοί καρποί δε μπορούν ουσιαστικά να βοηθηθούν από τις καταβολές της νοσηρής αυτής προσωπικότητας καθότι υπό την προοπτική του φόβου, τα δύο πρόσωπα αποτυγχάνουν να είναι ένα και τελικά χάνεται η μαγεία της ουσιαστικής ένωσης, μέσα σε κλίμα εγωισμού και ωφελιμισμού. Οι αλλοιώσεις των χαρακτήρων που προκύπτουν δε από την αποτυχία εύρεσης έτερου ήμισυ, οφείλεται κατά βάση, ότι δεν υπάρχει παράταιρο δημιουργικό κοινωνικό έργο σε άλλους τομείς, με αποτέλεσμα ο στόχος εύρεσης αποδοχής και προσφοράς αγάπης, να γίνεται μανιωδώς και εκστατικώς μόνο στο τομέα αυτό, συνήθως μάλιστα ασυνείδητα και προσποριζόμενα από την ένταση του πάθους και του ανεκπλήρωτου αγαθού, που εκφύεται μέσα από τη ανθρώπινη πνευματική φυσιολογία.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι το κενό. Ένα εσωτερικό κενό, το οποίο οδηγεί τον εκάστοτε χαρακτήρα σε μία ατέρμονη αναζήτηση, χωρίς όμως πυξίδα και χωρίς μία σταθερή βάση. Ο χαρακτήρας συντρίβεται κάτω από την πίεση της μη εκπληρωμένης βασικής εσωτερικής πραγματικότητας που είναι η πραγματική κοινωνία με τα άλλα πρόσωπα. Εδώ θα μπορούσε εν κατακλείδι να τεθεί και το ζήτημα του σύγχρονου μηδενισμού, όπως ένας Σαρτρ τον είδε. Η ζωή χωρίς νόημα και χωρίς σκοπό, με μοναδικό επίτευγμα την ικανοποίηση των πρόσκαιρων κοινωνικών επιταγών και διαρκώς στρεφόμενη γύρω από την προσωπική ικανοποίηση των προσωπικών παθών, είναι μία ζωή χωρίς πυξίδα, χωρίς κεντρική φιλοσοφία, χωρίς χρώμα, που οδηγεί τελικά στην α-νόητη και α-λογη ζωή. Η ικανοποίηση των φυσικών κοινωνικών ορμών του ανθρώπου, μπορούν και πρέπει να ικανοποιούνται μέσα από ένα σκοπό, συλλογικά κοινωνικό και προοδευτικά αποδεκτό και ηθικό μέσα από την κοινωνία. Το εγώ και ικανοποίηση του πρέπει να προκύπτουν μέσα από αυτό το στόχο, ειδάλλως καμία προσωπική επιτυχία και επίτευξη στόχου, δε θα μπορέσει να είναι ποτέ ουσιαστικά ικανοποιητική, ώστε να γεμίσει τον άνθρωπο σε όλη την πληρότητά του.

Advertisements
Κατηγορίες:Φιλοσοφία Ετικέτες: ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: